نقش تقریبی صوفیان ایرانی قرن هفتم با تاکید بر نظرات مولانا۹۲

مولوی برای بیان دیدگاه خود دست به تمثیلهای مختلفی زده است، مثلاً اهل تفرقه را به گیاهان و درختان مختلف تشبیه میکند و میگوید: گر چه گیاهان و درختان رنگ و شکل و خاصیت مختلفی دارند، اما حیات دهنده‌ی آن‌ها آب واحد است همین طور گر چه در این جهان مردم مذاهب و عقاید مختلفی دارند؛ ولی جامع همه این تفرقه‌ها و پراکندگی‌ها حضرت حق میباشد.
مولانا با استفاده از شعر، تمثیل و حتی با بکار بردن آیات قرآن و احادیث سعی فراوانی در جهت تقریب مذاهب انجام داده است؛ با توجه به این مطالب و مطالعات اکتشافی دیگر که بیانگر نقش موثر صوفیان بر تقریب بین مذاهب بوده است. در این پژوهش درصدد بررسی نقش صوفیان قرن هفتم، بر تقریب مذاهب می‌باشیم، اما نظر به اهمیت و نقش برجسته مولانا در قرن هفتم و حتی بنا بر اعتقاد برخی در قرون بعدی این بررسی با تاکید بر نقش مولانا در تقریب مذاهب صورت گرفته است؛ ضمناً به نقش سایر صوفیان هم اشاره‌ی می‌گردد.
۱ـ۳ـ ضرورت تحقیق
گسترش روز افزون اختلافات مذهبی به ویژه آنچه دامن گیر فرقههای سنی و شیعه شده است و به طور روزمره زندگی مسلمانان را در نقاط مختلف جهان با تهدیدهای جدی روبرو کرده است.
نبود اتحاد بین کشورهای مسلمان که اغلب به دلیل رویکردهای مذهبی متفاوت ایجاد شده است،نتیجهای غیر ازجلوگیری از پیشرفت و توسعه نایافتگی کشورهای مسلمان در برنداشته است.در نتیجه به غیر از چند کشور مسلمان بقیه کشورها از رفاه خوب و سطح بالایی برخوردار نیستند. ادامه وضعیت فعلی میتواند موجبات نارضایتی مسلمانان و حتی بدبینی آنان را نسبت به دین را فراهم آورد.
به طور قطع، شناسایی عوامل موثر بر تقریب بین مذاهب، یکی از موارد ضروری به شمار میرود، صوفیان از گروههایی هستند که در طول تاریخ سعی بر آن داشتهاند تا با شرایطی موجبات تقریب مذاهب را فراهم آوردند.
نتایج این پژوهش می‌تواند مورد استفاده سازمان‌هایی چون سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه و سایر سازمان‌های تلاش کننده در راستای تقریب قرار گیرد.
همچنین مدیران حوزههای سیاسی میتوانند با استفاده از نتایج این مطالعه طرحها و برنامههای اجرایی در جهت تقریب بین مذاهب تدارک ببینند و برنامههای عملیتری را در این حیطه طراحی، اجرا و نظارت کنند.
امید آن میرود که با انجام این پژوهش و ارائه راهکارهایی در جهت تقریب مذاهب دریچهی تازهای در تحلیل و علت یابی موانع تقریب گشوده شود.
۱ـ۴ـ پیشینه تحقیق
موضوع تصوف، چگونگی شکل گیری آن و آثار آن در فرهنگ و جامعه از دیر باز مورد توجه متفکران و تحلیلگران مسلمان سنی و شیعی و غیر مسلمان قرار گرفته است و از زوایای گوناگون مورد تحقیق و بررسی قرار داده اند، اما نسبت به تاثیر گذاری تصوف در تقریب مذاهب اسلامی به صورت مستقل کاری صورت نگرفته است، البته می‌توان این موضوع را به شکل حاشیه‌ای و نه مستقل در کتابهای تالیف شده در مورد تصوف یافت، در جامعه ما، پژوهش‌های دقیق و بی‌طرفانه در این زمینه بسیار محدود است، هر چند تحقیقات متعددی درباره صوفیه و صوفیان قرن هفتم انجام شده است، اما پژوهشهایی که مستقیماً به بررسی تأثیر و نقش مولانا در تقریب بین مذاهب پرداختهباشد صورت نگرفته است، از سوی دیگر با توجه به نقش موثر مولانا بر تقریب مذاهب، ضرورت بررسی دقیق و علمی تأثیر مولانا بر تقریب مذاهب روشن میگردد.
این پژوهش نقش خاصی بر ادبیات پژوهش در زمینه تقریب مذاهب دارد و شناخت جامعتری از موانع شکلگیری تقریب مذاهب حاصل میگردد، انتظار میرود با انجام این پژوهش و شناخت تاثیر نقش مولانا در تقریب مذاهب، شاید بتوان گامی عملی در جهت تقریب هر چه بیشتر بین مذاهب برداشت. نوآوری این تحقیق در این است که به صورت مستقل نقش صوفیان ایرانی را در تقریب مذاهب اسلامی مورد بررسی قرار داده است.
۱ـ۵ـ اهداف تحقیق
هدف اصلی (کلی)
بررسی نقش صوفیان قرن هفتم در تقریب بین مذاهب (با تاکید بر نظرات مولانا)؛
اهداف فرعی (ویژه)
کند و کاو در مفهوم تقریب و تصوف و رابطه‌ی بین آن‌ها؛
بررسی و شناخت آثار مولانا؛
بررسی و شناخت نقش مولانا در تقریب بین مذاهب؛
هدف کاربردی
ارائه راهکارهایی جهت افزایش تقریب مذاهب در جامعه مسلمین با توجه به آموزه های مولانا.
۱ـ۶ـ سؤالهای تحقیق
نقش صوفیان قرن هفتم در تقریب بین مذاهب چگونه بوده است؟
نقش مولانا در تقریب بین مذاهب چگونه بوده است؟
۱ـ۷ـ روش تحقیق
روش تحقیق در این پژوهش اسنادی است، با استفاده از مطالعه اسناد و کتاب‌هابه دو صورت حقیقی و مجازی به کند و کاو در دو مفهوم تقریب مذاهب و تصوف پرداخته میشود؛ همچنین با استفاده از این شیوه به بررسی و مطالعه اسناد مختلف در مورد نقش مولانا در تقریب مذاهب پرداخته میشود.
۱ـ ۸ ـ مفاهیم و اصطلاحات تحقیق
تقریب مذاهب:
تاریخ اسلام پس از رسول اکرم (صلی الله علیه و اله) تا به امروز، شاهد اختلاف و تفرقه میان مذاهب اسلامی بوده است. و بر اثر همین اختلافات هزینه های مالی و جانی جبران ناپذیری بر جامعه مسلمانان تحمیل کرده است.
اهمیت مسأله تقریب بر هیچ کس پوشیده نیست و عالمان پیشین، اعم از شیعه و سنّی و صوفیان شاخص برای تحقق آن کوشیده‌اند،
مقصود از تقریب عبارت است، از نزدیک شدن پیروان مذاهب اسلامی با هدف شناخت یکدیگر به منظور دستیابی به اخوت دینی بر اساس اصول مسلم و مشترکات اسلامی و «وحدت اسلامی» یعنی همکاری و تعاون پیروان مذاهب اسلامی بر اساس اصول مشترک اسلامی و اتخاذ موضع واحد برای تحقق این است که علمای هر مذهب درباره مذاهب دیگر مطالعه کنند تا به این نتیجه برسند که همه آنان در اصلِ اعتقادات (اسلام)، اشتراک نظر دارند. همه مسلمانان در اصلِ اسلام؛ یعنی اعتقاد به خدا، وحدانیت خدا و نبوت پیامبر و اعتقاد به معاد با یکدیگر مشترک هستند.
تقریب به معنای ذوب یک مذهب در مذهبی دیگر و دست کشیدن از اعتقادات و باورها نیست، بلکه به این معنا است که زمینه ‌های مشترک میان مذاهب را پیدا کنیم و با استفاده از آنها به یکدیگر نزدیک شویم.
صوفی:
به گروهی اطلاق میشود که در کشف حقایق هستی به جای برهان و استدلال به ذوق و اشراق توسل جسته‌اند.
عرفان:
عرفان، شناخت حق و اسما و صفات الهی از طریق تهذیب نفس و تزکیه و طهارت درونی است که در اثر سیر وسلوک حاصل می شود و تفسیر ویژه ای از عالم و آدم یا جهان هستی ارائه می کند؛ در پرتو آن، عالم را جلوه حق و مظهراسمای حسنی الهی می بیند و «توحید»، واپسین مقصد سیر و سلوک عارف است.

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.