چك يك سرويس حسابداري توزيع شده است كه از سرويسگرهايي تشكيل شده است تا چكها را وصول كنند و حسابهاي درون بانكي را تسويه كنند. اين سلسله مراتب به مقياس وسيعي به سيستم كمك خواهدكرد، و همچنين به متقاضيان اجازه مي‌دهد تا بانك مورد نظرشان را مبتني بر معيارهايي از قبيل قابليت اطمينان، نزديكي، و موارد ديگر انتخاب كنند.
كارتهاي اعتباري64، بدهكار65، هزينه66
كارتهاي بانكي وسيله‌اي براي انجام مبادلات مي‌باشند. به عبارت ديگر آنها به خوبي قادر به انجام وظايف در نظر گرفته شده براي پول (وظايف پول عبارتند از: 1-واسطه مبادله 2-وسيله پرداخت 3-وسيله ذخيره ارزش 4-واحد شمارش،) مي‌باشند. كارتهاي بانكي به انواع گوناگوني تقسيم مي‌شوند كه عبارتند از:
الف) كارتهاي اعتباري
اين نوع كارتها براي خريد كالا و خدمات فيزيكي و يا الكترونيكي و همچنين دريافت پول نقد استفاده مي‌شوند. توسط اين كارتها مي‌توان در خارج از كشور نيز پول نقد دريافت نمود. اين امر نيز مستلزم آن است كه ارتباطات لازم بين كشورها و بانكهاي آنها وجود داشته باشد. در پايان هر ماه دارندگان كارت، صورتحسابهايي بابت معاملات انجام شده توسط كارتشان، دريافت مي‌دارند كه كليه خريدها و دريافتهاي نقدي آنها را با جزئيات كامل در بردارد. اگر دارندگان كارت بخواهند، مي‌توانند تنها بخشي از كل مبلغ استفاده شده را بپردازند و مابقي بدهي خود را به صورت قسطي طي چند ماه بپردازند البته در اين صورت بايد بهره پول را نيز پرداخت كنند. عموماً در محاسبه اين بهره در مورد پرداختهاي نقدي، بهره از زمان دريافت پول محاسبه مي‌گردد. اما در مورد خريد كالا و خدمات، بانكها عموماً بهره‌اي را براي دارندگان كارت در نظر نمي‌گيرند به شرط آنكه ظرف مدت 25 يا 30 روز (در بانكها و كشورهاي مختلف متفاوت است) از تاريخ صورتحساب نسبت به بازپرداخت بدهي خود اقدام نمايند. بنابراين مي‌توان گفت كه اعتباري رايگان در اختيار دارندگان كارت قرار مي‌گيرد. اكثر كارتهاي اعتباري در دستگاه تحويلداري خودكار جهت دريافت پول نقد قابل استفاده مي‌باشد. يكي ديگر از خدماتي كه بانكها در اختيار دارندگان كارتهاي اعتباري قرار مي‌دهند، بيمه رايگان حوادث مسافرت است. اين بيمه شامل حوادث و مرگ دارنده كارت، همسر و فرزندان وي مي‌گردد. اين كارتها عمدتاً براي كساني صادر مي‌شود كه بالاتر از 18 سال سن داشته باشند و نيازي به وجود حساب جاري براي آنان نيست. بنابراين صدور كارت براي اشخاصي كه تنها حساب پس‌انداز نيز دارند امكان‌پذير است.
ب) كارتهاي بدهكار
در اين نوع از كارتها، حساب دارنده بلافاصله و يا با فاصله زماني بسيار كم (مثلاً پايان همان روز معامله) بدهكار مي‌گردد. اين نوع كارتها در ماشين آلات نقطه فروش و ماشين‌هاي تحويلدار اتوماتيك قابل استفاده است. استفاده از اين كارت تنها در حد مانده حساب دارنده كارت مي‌باشد و اضافه بر موجودي حساب نمي‌توان نسبت به خريد كالا و خدمات اقدام نمود.
ج) كارت هزينه
اين كارتها نيز مشابه كارتهاي اعتباري مي‌باشند با اين تفاوت كه اين نوع كارتها حد اعتباري از پيش تعيين شده ندارند و از دارنده كارت انتظار مي‌رود كه با دريافت صورتحساب خود، بدهي خود را تأديه نمايد. در اين صورت هيچ گونه بهره‌اي به آنان تعلق نخواهد گرفت. مزيت اين نوع كارت امكان خريد كالا و خدمات بدون نياز به حمل حجم عظيمي از پول مي‌باشد. نمونه اين نوع كارتها امريكن اكسپرس67 و دانيرز كلاپ68 است (فيتر: 2006).

2-3-5- انواع خدمات مهم بانكداري الكترونيك
انواع خدمات اصلي بانكداري الكترونيك عبارتند از:
1- ماشين تحويلداري خودكار69 (ATM)
2- انتقال منابع مالي الكترونيك ازنقطه فروش70 (EFTPOS)
3- خدمات بانكداري از راه دور: خدمات بانكداري از راه دور مي‌تواند از روشهاي زير انجام پذيرد كه عبارتند از:
الف- تلويزيون تعاملي71
ب- ترمينالهاي اينترنت72
ج- تلفن داراي صفحه نمايش73
د- دستگاه منشي ديجيتالي (PDA)74
1- كارتهاي هوشمند75
1. دستگ‍اه تحويلداري خودكار (ATM)
ATMS ماشين خودكاري است كه از طريق آن مي‌توان خدمات بانكي را به مشتريان ارائه داد. اين خدمات عبارتند از: دريافت پول، دريافت صورت حساب، پرداخت انواع قبوض، نقل و انتقال وجوه به حسابهاي فرد و يا اشخاص ديگر و …
شبكه ATM يك بانك شامل تعدادي از ATMها مي‌باشد كه تمامي آنها در محدوده يك شهر و يا كشور به رايانه مركزي76وصل مي‌گردد و در اكثر مواقع تراكنشهاي انجام شده بصورت آني77 انجام مي‌پذيرد.زمان شروع استفاده از ATM به اواخر دهه 1970 بر مي‌گردد.
امنيت در دستگ‍اههاي ATM
بحث امنيت در دستگاه ATM را مي‌‌توان از زواياي مختلف مورد بررسي قرار داد:
1- براي جلوگيري از دسترسيهاي غير مجاز ، عدد شناسايي78در كارتهاي ATM بصورت چهار رقمي در نظر گرفته شده است. چهار رقم بودن عدد شناسايي بدين منظور است كه اولاً به خاطر سپردن چهار رقم براي مشتريان راحتتر است و ثانياً احتمال دسترسي غير مجاز بسيار ضعيف است.
2- چنانچه مشتري فراموش كند كه كارت خود را بعد از عمليات از دستگاه ATM خارج كند، بعد از 30 ثانيه دستگاه بطور خودكار كارت را به داخل مي‌كشد.
3 – عدد شناسايي كه به عنوان عدد شناسايي فردي معرفي مي‌گردد از طريق سيستمهاي رايانه‌‌اي بانك قابل شناسايي نيست و در قالب يك پاكت پلمپ شده به مشتري در بانك تحويل داده مي‌شود.
در صورت سرقت كارت ATM ، چنانچه از آن بصورت غيرمجاز استفاده شود (بطور متوالي، معمولاً سه بار عدد شناسايي ناصحيح وارد شود) فعاليت ATM در مورد كارت مربوطه بطور كلي قطع مي‌شود و در بانك اطلاعاتي رايانه مركزي فعاليت كارت مزبور غير فعال مي‌گردد.
4- جهت بالا بردن امنيت ATMها مي‌توان از شاخصهاي اندازه‌گيري حياتي79نيز استفاده كرد . گاهي امكان دارد كه مشتريان به دلايلي مانند كهولت سن ، عدد شناسايي خود را فراموش كنند و يا اينكه افرادي به عدد شناسايي آنها دسترسي پيدا كنند . در هر كدام از اين حالتها مي‌توان جهت تأييد مشتري از مشخصه‌هاي بيولوژيكي استفاده نمود . از جمله مي‌توان به سيستمهايي اشاره نمود كه اثر انگشت افراد را به صورت ديجيتالي درآورده و زمان شناسايي و تأييد از مشتري انگشت نگاري مي‌نمايند و با ركورد قبلي ذخيره شده مقايسه مي‌كنند و در صورت مطابقت مشتري ، براي انجام عمليات بانكي او را تأييد80 مي‌نمايند . يكي ديگر از اين سيستمها پردازش شبكه چشم مي‌باشد.
5- امروزه اكثر بانكها با گذاشتن دوربين‌هاي مدار بسته افرادي را كه از ATM استفاده مي‌كنند مورد شناسايي قرار مي‌دهند.
انواع عمليات ATMها :
عمليات ATMها مي‌تواند به دو صورت آني و يا غير آني.
ATMهاييكه بصورت غير آني با رايانه مركزي در ارتباط هستند تبادل اطلاعات در ساعتهاي معيني انجام مي‌پذيرد و ميزان پرداخت با محدوديت روبرو است . در اين نوع ATM تأييد مشتري از طريق عدد شناسايي كه روي نوار مغناطيسي يا تراشه‌اي در كارتهاي ATM وجود دارد، انجام مي‌شود.
در دهه 1970 كشورهاي اروپايي از اين نوع ATM ها استفاده مي‌كردند . در هر صورت امنيت اين نوع ATMها پايين مي‌باشد و همچنين امكان دارد محدوديت در پرداخت از نظر مشتري مورد قبول نباشد.
در ATMهائيكه بصورت آني كار مي‌كنند ارتباط بين ATM و رايانه مركزي هميشگي مي‌باشد . بعبارت ديگر هر تراكنش و يا تأييد بصورت مستقيم از طريق رايانه مركزي پردازش مي‌شود . اين نوع ATMها از امنيت بيشتري برخوردارند . اما ترافيك خط و قطعي ارتباط بدليل ترافيك اين نوع ATM بيشتر از ATMهاي غير آني است.
نمودار زير تعداد دستگاه‌هاي ATM را طي سالهاي 2005 تا 2010 نشان مي‌دهد همانگونه كه ملاحظه مي‌شود استفاده از ATMها هر سال رو به گسترش است اما تنها در سال 2010 در اروپا شاهد كاهش اين روند بوده‌ايم.
نمودار 2-1- تعداد ATMها در اروپا

منبع : گروه امنيت ATMها در اروپا
ايده پرداخت الكترونيك از طريق پايانه‌ها فروش براي اولين بار در اوائل دهه 1980 ارائه شد. در بيشتر كتابهاي تخصصي و معتبر ، آن را با سيستم كارت بدهي يكسان مي‌دانند، هر چند كه تراكنشهاي مربوط به كارت اعتباري نيز از اين طريق قابل اجرا مي‌باشد.
بطور كلي هر تراكنشي به طريق زير انجام مي‌گيرد:
1- از طريق كشيدن كارت به دستگاه كارت خوان و وارد نمودن رقم شناسايي توسط مشتري بوسيله كليدهاي روي دستگاه جهت انجام تراكنش.
2- تأييد تراكنش بصورت دستي بعبارت ديگر مشتري سند را امضاء مي‌كند.
انواع بدهي در پرداخت الكترونيك از طريق پايانه هاي فروش
بطور كلي روشهاي متعددي جهت ايجاد بدهي وجود دارد:
1- بدهكاري بطور آني81 با استفاده از كارت بدهي از حساب جاري يا پس‌انداز
2- بدهكاري بعد از يك دوره مشخص
3- بدهكاري بطور آني و بر پايه حساب اعتباري
4- بدهكاري بعد از يك دوره مشخص بر پايه حساب اعتباري
مزاياي اين نوع پرداخت ها
1- مشتريان با استفاده از كارت با آسودگي و با سرعت خريدشان را انجام مي‌دهند و نياز به حمل پول ندارند.
2- فروشنده مي‌تواند خدمات خود به مشتريان را از اين طريق گسترش دهد.
3 – بانك علاوه بر پاسخگويي به درخواست مشتريان سپرده‌هاي خود را افزايش مي‌دهند.
امنيت پرداخت از طريق پايانه هاي فروش
مراقبت از اين نوع پرداخت‌ها يك ضرورت است . زيرا با مفقود شدن كارت و دسترسي غيرمجاز به عدد شناسايي، موجب سوء استفاده خواهد شد. در صورت مفقود شدن كارت ضروري است كه به صادركننده كارت اطلاع داده شود تا كارت مزبور در شمار كارتهاي مفقودي محسوب شود و از سوء استفاده جلوگيري گردد.
بانكداري از راه دور82
در بيشتر منابع ، بانكداري از راه دور راهمان بانكداري خانگي83مي‌نامند. اما تحقيقات نشان داده است كه مشتريان در واقع خدمات بانكي خود را از طريق تلفن دريافت مي‌‌كنند.
در تعاملات بانكداري از راه دور رابط بين مشتريان و بانك معمولاً تلفن خودكار مجهز به سيستم پاسخگو مي‌باشد كه يا پاسخگوي مشتريان است و يا بر اساس كليدهايي كه طبق دستورالعمل راهنما پيشنهاد مي‌شود ارائه خدمت مي‌نمايد (بانک ريتومو: 2010).
انواع بانكداري از راه دور
بطور كلي مي‌توان سه نوع از خدمات بانكداري از راه دور را نام برد كه عبارتند از:
1- استفاده از فن‌آوري سيستم‌هاي پاسخگويي خودكار كه در اينجا مشتريان از تلفن مجهز به سيستم تن استفاده مي‌كنند و با وارد نمودن اعدادي ، خدماتي به آنان ارائه مي‌شود . در بعضي از سيستم‌هاي پاسخگويي خودكار نرم‌افزاري وجود دارد كه كلمات را تشخيص مي‌دهد.
2- نوع دوم از خدمات بانكداري از راه دور به اين صورت مي‌باشد كه از يك اپراتور جهت پاسخگويي استفاده مي‌شود نه از سيستم‌هاي پاسخگويي الكترونيكي. گاهي ديده شده است در برخي موارد در كنار يك سيستم پاسخگوي خودكار از يك اپراتور نيز براي برخي تبادلات روزمره استفاده شده است.
3- نوع سوم خدمات بانكداري بر پايه رايانه‌هاي شخصي مي‌باشد . در اينجا رايانه شخصي بعنوان رابطي عمل مي‌كند كه اطلاعات دريافت شده توسط تلفن را پردازش مي‌كند.

ساير دستگاهها در بانكداري از راه دور عبارتند از:
– تلويزيون تعاملي: در اين نوع از دستگاههاي تلويزيون ، مشتريان مي‌توانند برحسب درخواست ، اطلاعات را از طريق صفحه تلويزيون خود و بر اساس دستورالعملهاي ارائه شده در صفحه نمايش مشاهده كنند.
– ترمينال اينترنت: با توجه به اينكه اينترنت اين امكان را فراهم مي‌كند كه اطلاعات موجود در رايانه ها در سطح جهاني به اشتراك گذارده شود ، بعضي از اطلاعات در آن به صورت پويا و تعاملي است.
– تلفن داراي صفحه نمايش: در اين روش يك رايانه اختصاصي به رايانه بانكها بصورت آني وصل است و اطلاعات در صفحه

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید