شکل 2-1- نمودار يکپارچه سازي EDI

هدف اين مدل گذر از تجميع داده‌ها به شيوه‌هاي سنتي به سوي استفاده از ابزارها و رويکردهاي نوين الکترونيک مي‌باشد که از منظر مؤلفه، مزايا و موانع به اين مسأله پرداخته است. (فادل، 2010)
2-3- بانكداري الكترونيك
توسعه سريع فنآوري اطلاعات و ارتباطات، روي بانكداري نيز تأثير گذاشته و باعث تغييرات ساختاري در اين بخش شده است. صنعت بانكداري نيز متأثر از تغييرات فنآوري تحول معني‌داري را تجربه مي‌كند. در واقع بانكداري در حال حاضر به صنعت خدمات پردازش اطلاعات45 تبديل گرديده است، به نحوي كه اكنون به كانون اصلي دولت‌ها، رسانه‌ها، مصرف كنندگان و تجارت تبديل گشته است. (همان منبع)
سرعت توسعه صنعت انفورماتيك باعث ايجاد تغييرات عمده‌اي در شكل پول و سيستمهاي خدمات بانكداري در عرصه بانكداري گرديده و مفاهيم جديد را تحت عنوان پول الكترونيك46، ماشينهاي تحويلدار خودكار47، همچنين پديده‌هاي جديدي تحت عناوين بانكداري خانگي48، تلفن بانك49، بانكداري از راه دور50 ، بانكداري اينترنتي51 و بانكداري مجازي52 بوجود آورده است. (همان منبع)
2-3-1- تعريف بانكداري الكترونيك
بانكداري الكترونيك داراي سطوح مختلفي مي‌باشد و به تناسب هر كدام، مي‌توان تعريف خاصي را ارائه نمود.
آنچه كه در تمامي سطوح مي‌توان مشاهده نمود استفاده از سيستمهاي نرم‌افزار و سخت‌افزار رايانه‌اي مي‌باشد.
هر چقدر به سمت سطوح بالاتر، يعني بانكداري الكترونيك جامع53، حركت نماييم، عمليات دستي كمتر، سيستمهاي رايانه‌اي متمركزتر، شبكه قابل دسترسي گسترده‌تر، محدوديت زماني و مكاني كمتر و در نهايت امنيت اطلاعات بانكي بيشتر خواهد بود. بنابراين بطور كلي گسترش برنامه‌هاي رايانه‌اي تحت شبكه نه تنها موجب كاهش هزينه‌هاي هر تراكنش گرديده است بلكه موجب افزايش سرعت خدمات بطور قابل ملاحظه‌اي شده است.
“بانكداري الكترونيكي، اساساً به فراهم آوردن امكان دسترسي مشتريان به خدمات بانكي با استفاده از واسطه هاي ايمن و بدون حضور فيزيكي اطلاق مي‌شود”(كهزادي، 1382(.
بنابر تعريف ديگري، بانكداري الكترونيك به ايجاد محصولات و خدمات با بهاء كم از طريق كانالهاي الكترونيكي اطلاق مي‌شود. اين محصولات و خدمات مي‌تواند شامل صورتحساب، وام، مديريت سپرده‌ها، پرداخت هاي الكترونيكي و ايجاد محصولات و خدمات پرداختهاي الكترونيكي ، همانند پول الكترونيكي54 باشند (کميته بال، 1988).
اگر بخواهيم تعريف كلي از بانكداري الكترونيك داشته باشيم مي‌توان چنين بيان كرد كه بانكداري الكترونيك عبارت است از :
” ارائه خدمات بانكي از طريق يك شبكه رايانه‌اي عمومي قابل دسترسي (اينترنت يا اينترانت)كه از امنيت بالايي برخوردار است.”
از طرف ديگر مي‌توان گفت كه يك بانك الكترونيكي، موسسه اي است كه فاقد هر گونه شعبه فيزيكي مي‌باشد و در واقع بانكي است كه نياز به امور كاغذي ندارد، محدود به مناطق جغرافيايي خاص نيست و بيست و چهار ساعته به مشتريان سرويس مي‌دهد، در حقيقت نوع خاصي از بانك است كه جهت ارائه سرويس به مشتريان از يك محيط الكترونيكي (مانند اينترنت) استفاده مي‌كند. در اين نوع بانك، تمامي‌عمليات بانكي اعم از دريافت يا واريز كردن پول، تائيد امضاء، ملاحظه موجودي و ديگر عمليات بانكي بصورت الكترونيكي انجام مي‌شود. مهمترين نوع بانكداري الكترونيكي بانكداري اينترنتي55 است، كه گاه اين دو با هم مترادف فرض مي‌شوند.
بر خلاف بانكهاي قرون وسطي كه تنها وظيفه نگهداري اجناس و كالاهاي با ارزش در جعبه هاي محكم و بزرگ را بر عهده داشتند، بانك هاي امروزي تبديل به فروشگاههاي عرضه كننده انواع متنوعي از خدمات گرديده اند. درواقع بانكداري در حال حاضر به صنعت خدمات پردازش اطلاعات56 تبديل گرديده است و كيفيت خدمات الكترونيك بر وفاداري مشتري تاثير مستقيم داشته همچنين از طريق جلب رضايت آنها تاثير غير مستقيم نيز بر وفاداري مشتريان دارد. (کوان، 2010).

2-3-2- بانكداري اينترنتي
فناوري اينترنت به سرعت در حال تغيير و اصلاح روش تعامل افراد با يكديگر مي‌باشد. تحليلگران پيش‌بيني مي‌كنند كه در آينده نزديك، ديگر افراد بصورت فيزيكي در شعب مربوط به موسسات مالي حضور نيابند، لذا بانكداري اينترنتي به استفاده از اينترنت به عنوان يك كانال ارتباطي راه دور براي ارائه خدمات بانكداري اطلاق مي‌شود. اين خدمات شامل يكسري خدمات قديمي‌از قبيل افتتاح حساب و يا انتقال پول و يكسري خدمات جديد همانند ارائه صورتحسابهاي الكترونيكي مي‌باشد. (همان منبع)
بانكداري اينترنتي به دو روش پيشنهاد مي‌شود: يكي اينكه بانك مي‌تواند يك وب سايت ايجاد كند و بانكداري اينترنتي را به عنوان يك ابزار اضافي نسبت به كانالهاي تحويل سنتي درنظر بگيرد و ديگري، ايجاد يك بانك صرفاً اينترنتي و فاقد شعبه مي‌باشد.
اولين و مهمترين فاكتورها در استفاده از بانكداري اينترنتي شامل دسترسي بهتر به خدمات، قيمت‌هاي بهتر و كاهش هزينه‌ها ‌مي‌باشد. دلايلي كه سبب موفقيت بانكداري الكترونيك بطور عام و بانكداري اينترنتي بطور خاص مي‌شود پيچيده است و واضح است كه فعاليت بانكها به تنهايي براي رسيدن به موفقيت كافي نيست، بلكه پشتيباني زير ساخت هاي عمومي، محيط اقتصادي و حكومتي نيز ضروري به نظر مي‌رسند. (همان منبع)
2-3-3- تاريخچه بانكداري الكترونيك
يقيناً مي‌توان گفت كه يكي از وظايف اصلي بانكهاي سنتي كه موجب تداوم آن تا عصر حاضر شده است، نگهداري پول مي‌باشد. بانكهاي قبلي كه بعنوان موسسات سپرده‌گذار معرفي مي‌شدند محل مطمئني براي نگهداري پول، طلا و ديگر اجناس با ارزش مشتريان به شمار مي‌رفتند. با ظهور چك در سال 1865 ميلادي اين نقش گسترش يافته و شامل وظايف مربوط به اتاق پاياپاي گرديد. از سال 1913 به بعد عمليات اتاق پاياپاي در برخي از كشورهاي پيشرفته مانند امريكا (با تأسيس فدرال رزرو) به صورت متمركز درآمد. اين امر به دليل كاهش ريسك و همچنين حذف عمل كسر هزينه از مبلغ چك‌ها باعث ايجاد ثبات بيشتر در سيستم بانكي گرديد. در اوايل دهه 1960 نوع ديگري از خدمات به نام كارتهاي اعتباري به صورت گسترده‌اي مورد قبول عموم مردم واقع شد. گرچه پردازش چك‌ها و كارتهاي اعتباري به مرور اتوماتيك گرديدند ولي با اين حال تا آن زمان حجم زيادي از اسناد كاغذي توليد مي‌گرديد، از اين رو از تكنولوژي پيچيده مخابراتي به عنوان راه حلي جهت حل اين مشكل استفاده گرديد كه در نتيجه با تأسيس اتاقهاي پاياپاي اتوماتيك57 كه از سيستم انتقال الكترونيكي منابع استفاده مي‌نمودند، ساختار سيستم بانكي يك بار ديگر دچار تحولي عمده گرديد و به تبع آن استفاده از روشهاي پرداخت و ماشين‌هاي تحويلداري خودكار در دهه 90 به سرعت رشد نمود (هومفري، 2003).
تكنولوژي تصوير58به حدي پيچيده و پيشرفته گ‍رديد كه بانكها مي‌توانستند بدون نياز به اسناد كاغذي، اطلاعات مربوط به دسته پرداختها را بين خود مبادله نمايند. در واقع با اين كار مبادله الكترونيكي داده‌ها59(EDI) به جاي پردازش اسناد كاغذي مورد استفاده قرار گرفت (نادلر،1988).
با توجه به مطالب گفته شده وظايف بانكها به طور كلي در سه بخش اصلي قابل تقسيم‌بندي مي‌باشد كه عبارتند از:
1-نگهداري از سپرده‌هاي مشتريان
2-انتقال منابع از يك حساب به حساب ديگر
3- ارائه وام به مشتريان قابل اعتماد بانك كه نياز به وام دارند. آنچه كه در سه وظيفه فوق مشترك است، مفهومي به نام پول مي‌باشد.(همان منبع)
تحولاتي كه صنعت بانكداري در دو دهه گذشته با آنها روبرو بوده است باعث ايجاد تغييرات عمده‌اي در شكل پول و سيستمهاي انتقال منابع گرديد و مفاهيمي تحت عنوان پول الكترونيكي و انتقال الكترونيكي منابع را ارائه كرد. اين دو مفهوم در واقع ايجاد كننده نوع جديدي از بانكداري تحت عنوان بانكداري الكترونيك مي‌باشند.
شروع اين پديده را مي‌توان به كارگيري پيامهاي سوئيفت دانست. سوئيفت ابزاري اختصاصي در دست موسسات معتبر مالي محسوب مي‌شود كه از دسترسي عموم خارج است.
با ورود اينترنت به زندگي خصوصي افراد، موسسات كارت اعتباري، بازاريابي وسيعي را در ارائه خدمات پرداخت از طريق شماره كارت اعتباري در ميان مشتريان خود انجام داده و براي مدتي كارت اعتباري وسيله پرداخت بي رقيبي در بازار الكترونيكي محسوب مي‌شد. موسسات مالي و از جمله بانكهاي معتبر دنيا تا مدتها بازار الكترونيكي و بكارگيري فنآوري مربوط به آن را با شك و احتياط نگريستند و حتي در مقاطع بحران مالي آن را يك كالاي لوكس در كنار فعاليتهاي تبليغي تلقي كردند كه به آساني مي‌توان از آن چشم پوشيد (کلينزمان 2001).
ديگر فن‌آوري نوين را نمي‌توان لوكس و كم استفاده دانست . بانكهاي بزرگ دنيا، هم اكنون به دنبال وارد شدن هر چه سريعتر و جديتر در بازار تراكنشهاي الكترونيكي و ارائه خدمات بانكداري الكترونيكي به مشتريان خود هستند.
2-3-4- سيستم‌هاي پرداخت در بانكداري الكترونيك
هدف از ايجاد سيستم‌هاي پرداخت الكترونيكي ارسال پرداختهاي الكترونيكي بر روي يك شبكه عمومي براي بدست آوردن خدمات يا كالاهاي الكترونيكي يا گرفتن تعهد براي تحويل كالايي فيزيكي مي‌باشد. تمركز اصلي تجارت الكترونيك و همچنين بانكداري الكترونيك بر روي اينترنت، مي باشد. بطور كلي سيستمهاي پرداخت الكترونيكي كه امروزه بر روي اينترنت متداول هستند بصورت زير مي‌باشد.
الف) سيستمهاي مبتني بر پول الكترونيك
ب) سيستمهاي مبتني بر چك الكترونيك
ج) سيستمهاي مبتني بر كارتهاي بدهي و اعتباري
د) سيستمهاي ريزپرداخت (همان منبع)
پول الكترونيكي
يكي از سرويسهايي كه بانكها با استفاده از بستر اينترنت سعي در ايجاد آن كرده‌اند مفهوم پول الكترونيكي بوده است. بدين معني كه مشتريان پيامهاي الكترونيكي كه معادل مقدار مشخص پول مي‌باشد را از بانك دريافت كرده و در خريدهايي كه از طريق اينترنت انجام مي‌دهند همانند پول واقعي از آن استفاده مي‌كنند. پول الكترونيك عبارتست از بيتهايي از حافظه رايانه كه برابر با ارزش پول نقد است . براي پول الكترونيك نامهاي ديگري مانند پول بر پايه اطلاعات60 پول ناملموس،بكار برده مي‌شود.
يكي از مسائلي كه در حيطه تجارت الكترونيك مطرح مي‌شود، روش پرداخت پول براي كالاها و خدمات مي‌باشد. هرچند اين پول مي‌تواند بصورت سنتي پرداخت شود، اما پرداخت آن از طريق الكترونيكي بطور قابل توجهي باعث صرفه‌جويي در هزينه‌هاي بانكداري مي‌شود.
انتقال الكترونيكي پول با ساده كردن پيگيري عمليات بانكي، مديريت بانكداري بهتري فراهم آورده و اين در حالي است كه سرويس بهتري براي مشتريان فراهم مي‌كند.
چك الكترونيكي61
علت جايگزيني چكهاي الكترونيكي، را مي‌توان كاهش هزينه‌هاي پردازش چكهاي كاغذي دانست. با توسعه فن‌آوري، چكهاي الكترونيكي بوجود آمدند. در حاليكه هنوز در ايالات متحده پرداخت‌هاي با استفاده از چك متداول است در كشورهاي اروپايي طرفدار چنداني ندارد. چكهاي الكترونيكي مشمول تمام قوانين چكهاي كاغذي مي‌باشد. در زير نمونه‌هايي از سيستم پرداخت چكهاي الكترونيكي را مي‌توان نام برد:
الف- نت بيل62: نت بيل يك سيستم پرداخت است كه در دانشگاه توسعه داده شده است. اين سيستم مدعي است براي خريد و فروش كالاهاي اطلاعاتي كم قيمت بهينه شده است. نت بيل هنگامي آغاز مي شود كه يك مشتري قيمت كالاي انتخاب شده را درخواست مي‌كند و هنگامي پايان مي‌پذيرد كه يك كليد متقارن به منظور از رمز درآوردن كالايي كه در طي مرحله تحويل كالاها رمز شده‌است، دريافت شود.
ب – نت چك 63: نت چك يك سيستم چك مانند است كه در موسسه علوم اطلاعات از دانشگاه كاليفرنياي جنوبي توسعه داده شده است. نت

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید