زمانبندي شدهاند.
در طي تحقيقات در نظر گرفته شده از کارفرمايان خواسته شده که اين 8 عامل را در روش هاي مختلف با هم مقايسه و اولويت بندي کنند که نتايج آن در جدول 2-2 آمده است.

جدول 2-2 مقايسه روشهاي مختلف قراردادي بر اساس نتايج تحقيقات انجام شده در هنگ کنگ.
معيار
اولويت

روش متعارف
روش مديريت اجرا
روش طرح و ساخت
روش کليد در دست
سرعت
4
3
1
2
قطعيت هزينه
1
4
2
3
انعطاف پذيري
4
1
2
3
سطح کيفيت
1
2
3
4
پيچيدگي
4
1
3
2
اجتناب از ريسک
1
3
2
4
رفابت بر سر قيمت
1
2
4
3
روشن بودن مسئوليت ها
1
2
3
4
همانطور که از جدول مشخص است در رابطه با سرعت روشهاي طرح و ساخت کليد در دست در اولويت هستند.
در رابطه با قطعيت هزينه روش متعارف در اولويت است.
در رابطه با انعطاف پديري روش مديريت اجرا در اولويت است.
با اينکه در روش طرح و ساخت کليد در دست ريسک بيشتري به پيمانکار منتقل ميشود ولي در اين نظر نجي در هنگ کنگ اولويت بالايي ندارد. اين بدان دليل است که صاحبان کار در هنگ کنگ نسبت به توانايي طراحي پيمانکاران اطمينان ندارند.

2-4 نحوه انتخاب و تعيين روش قراردادي براي اجراي پروژه
برآورد شده است که انتخاب يک روش قراردادي مناسب براي اجراي پروژه ميتواند هزينههاي پروژه را بطور متوسط تا 5 درصد کاهش دهد هر پروژه داراي خصوصيات و نيازاي منحصر به فردي است و براي اينکه پروژه موفق باشد بايد در انتخاب روش قراردادي آن علاوه بر مسائل فني نيازهاي کارفرما و پيمانکار نيز در نظر گرفته شود. انواع روشهاي قراردادي در در سده گذشته افزايش يافتهه است و اين امر باعث نياز به وجود يک فرايند انتخاب براي روش قراردادي هر پروژه شده است. البته بايد نظر داشت که روش علمي دقيق و کاملي براي انتخاب مناسبترين روش وچود ندارد و در واقع هيچ فرمولي وجود ندارد که با در نظر گرفتن متغيرهاي پروژه کارفرما يک روش مشخص را مشخص کند. در اکثر موارد تنها يک روش مناسبترين نخواهد بود بلکه چندين روش ميتواند مناسب باشد. افراد و مجامع مختلف در مورد نحوه انتخاب روش قراردادي اجراي پروژه دانستهاند که در ادامه به چند مورد آنها اشاره ميشود.

2-4-1 فرآيند انتخاب روش قراردادي پروژه از ديدگاه m.gordon ( عضو asce)
gordon چهار قسمت را براي انتخاب هر قرارداد در نظر گرفته است:
1.محدوده کار
2.سازمان
3.نوع پرداخت مالي
4.نحوه واگذاري
کارفرما بايد براي يک پروژه خاص نوع سازمان نوع پرداخت مالي و نحوه واگذاري آنرا مشخص کرده و با ترکيب آنها هم به يک روش قراردادي مناسب و مورد نظر براي پروژه برسد.
1- محدوده کار: مقصود آن قسمت از فعاليت هاي پر.ژه شامل طراحي، ساخت و تامين مالي است که به پيمانکار واگذار ميگردد انتخاب محدوده در واقع نتيجهاي از انتخاب سازمان ميباشد و بنابرين بصورت مجزا بررسي نميشود.
2-سازمان: فرايند انتخاب سازمان مناسب با حذف کردن سازمانهايي که مشخصاً با اهداف پروژه و کارفرما هماهنگ نيستند آغاز ميگردد.
براي حذف کردن سازمانهاي نامناسب براي يک پروژه خاص سه نوع خصوصيات يا محرک بايد توسط کارفرما در نظر گرفته شود شامل:
الف-د محرک هاي پروژه:
* محدوديت هاي زماني
* نياز به انعطاف پذير بودن طراحي در طي فرايند ساخت
* نياز به خدمات پيش ساخت (مهندسي ارزش، پيشنهادات براي قابليت ساخت، برآوردهاي هزينه)
* ميزان تعامل کارفرما با فرآيند طراحي
* محدوديت هاي مالي
ب- محرک هاي کارفرما
* ميزان مهارت و آگاهي کارفرما در اجراي پروژه
* توانايي هاي مديريتي فعلي کارفرما
* اجتناب از ريسک
* محدوديت هاي قاوني هر يک از روشها
* ساير عوامل خارجي (دلايل سياسي و يا استرتژيک)
ج- محرکهاي بازار:
* در دسترس بودن پيمانکاران با صلاحيت
* وضعيت موجود در بازار
* اندازه پروژه (کارفرما براي افزايش کارايي و ايجاد رقابت در بازار تصميم بگيرد که آيا پروژه را به بستههاي کوچکتر تقسيم کند و يا با ادغام چند پروژه بزرگتري تعريف کند.
در اولين قدم براي انتخاب سازمان با در نظر گرفتن محرک هاي پروژه ميتوان سازمان هايي که در مرحله قبل انتخاب شدهاند را باتوجه به محرکهاي کارفرما ارزيابي کرد. مجددا همين فرايند را براي محرک هاي بازار انجام و نهايتاً کارفرما بايد يک سازمان مناسب انتخاب نمايد.
3- نوع پرداخت مالي: تصميم گيري در مورد نحوه پرداخت مالي پروژه بر اساس نحوه تخصيص ريسک نوع پروژه ميباشد. ريسکهاي زيادي در يک پروژه وجود دارد ولي ريسک اصلي مطرح در اينجا ريسک مالي پروژه ميباشد . ريسک اينکه هزينه نهايي پروژه چه خواهد بود. بهينه کردن هزينه يک پروژه بستگي به ارزيابي درست ريسکها و اطمينان از اينکه هر گروه ميتواند ريسکهاي تخصيص داده شده به خود را به خوبي مديريت کند، دارد.
تکميل و نهايي بودن اسناد پروژه در زمان واگذاري و انعطافپذيري مورد نياز در حين فرآيند از جمله مهمترين موارد در ارزيابي ريسک ميباشد نبود اطلاعات نهايي يا کامل در زمان واگذاري باعث ايجاد ريسک مالي در هزينه نهايي پروژه ميگردد.
ريسک مالي يک پروژه را ميتوان کاملاً به کارفرما و يا کاملاً به پيمانکار منتقل کرد و يا صورت مطلوبتر آن کارفرما و پيمانکار تقسيم کرد بايد به دنبال تعادلي براي تحمل ريسک بين کارفرما و پيمانکار و يا طراح بود که در عين حداقل کردن ذخيرههاي احتياطي براي پذيرش ريسک باعث ايجاد انگيزه براي تحمل ريسک شود.
دو گروه اصلي از روشهاي پرداخت عبارتند از قيمت ثابت مثل يک قلم يا قيمت واحد و ديگري جبران هزينه مثل هزينه بعلاوه درصد و يا يک هزينه ثابتيک روش بين اين دو هم عبارت است از هزينه هدف که هزينهها را فقط تا سقف مشخصي جبران ميکند و هزينههاي بالاي آن به مسئوليت پيمانکار خواهد بود.
4- نحوه واگذاري: نحوه واگذاري عبارت است از روشي که براي انتخاب پيمانکار و يا قيمت به کار برده ميشود، مثل مناقصه رقابتي با مذاکره.
اين فرايند در شکل 2-7 نشان داده شده است.

استفاده از محرک هاي پروژه براي حذف سازمان نامناسب
محدوديت هاي زمان
نياز به انعطاف پذير بودن طراحي درطي فرآيند ساخت
نياز به خدمات پيش از ساخت
ميزان تعامل کارفرما با فرآيند طراحي
محدوديت هاي مالي

استفاده از محرک هاي کارفرما براي حذف سازمان نامناسب
ميران مهارت و توانايي کارفرما در اجراي پروژه
توانايي هاي مديريتي فعلي کارفرما
اجتناب از ريسک
محدوديت هاي قانوني هريک از روشها
ساير عوامل خارجي (دلايل سياسي يا استرتژيک)

استفاده از محرک هاي بازار براي حذف سازمان هاي نامناسب
در دسترس بودن پمانکاران با صلاحيت
شرايط فعلي بازار
اندازه پروژه

انتخاب نوع پرداخت مالي با استفاده از تخصيص ريسک و محرک هاي پروژه کارفرما و بازار

انتخاب نوع واگذاري قرارداد

استفاده از قضاوت و تجربه براي انتخاب روش قراردادي نهايي از ميان گزينههاي باقيمانده
شکل 2-7 – فرآيند انتخاب روش قراردادي مناسب براي پروژه
2-4-2- انتخاب روش قراردادي پروژه (سيستم اجراي پروژه) از ديدگاه انجمن پيمانکاران آمريکا
انجمن پيمانکاران آمريکا شاخصهاي زير را براي انتخاب بهترين روش قراردادي مشخص کرده است:
-زمان در دسترس براي کل پروژه شامل طراحي و اجرا
-محدوده کلي و پيچيدگي پروژه
-امکان ساخت بصورت فازبندي شده (ساخت سريع)
-توانايي کارکنان کارفرما در اداره کردن پروژه
-در دسترس بودن، پيمانکاران جزء و تامين کنندگان با صلاحيت
-نيازهاي حقوقي بويژه در ساخت ساختمانهاي عمومي (دولتي)
-توانايي مالي کارفرما
-انتظارات طراحي کارفرما
-خواست کارفرما براي يکپارچگي فرآيندهاي طراحي و ساخت شامل خدمات پيش از ساخت توسط پيمانکاران
-نيازهاي خاص استفاده کنندگان
-نيازهاي ويژه استخدامي کارفرما
-توزيع مورد نظر ريسک
تصميم نهايي در مورد روش قراردادي برعهده کارفرما ميباشد، ولي کارفرما بايد پيش از تصميم گيري با طراحان و سازندگان مشورت کند طراحان و سازندگان لزوماً روي روشي که براي يک پروژه خاص مناسب است توافق نخواهند داشت. ولي نظرات آنها ميتواند کارفرما را در تصميم گيري راهنمايي کند.
اين اجمن همچنين از يک ماتريس براي نحوه تعيين مناسب ترين روش قراردادي استفاده کرده است. در سطرهاي اين ماتريس روشهاي مختلفي قراردادي براي اجراي پروژه و در ستون هاي آن معيارهاي انتخاب گنجانده شده است. در اين ماتريس به هريک از معيارهاي انتخاب در روشهاي مختلف امتياز داده ميشود که اين امتيازها از 1 تا 7 طبقه بندي شده است. اين امتيازها در واقع درجه مناسبت هر يک از اين معيارها را در روشهاي مختلف قراردادي نشان ميدهد. مرحله بعد تعيين اوزان نسبي اين معيارها در خود پروژه ميباشد، اين اوزان نسبي بين 0 تا 5 در نظر گرفته شده است نهايتا با توجه به اوزان نسبي معيارها و درجه مناسبت آنها در هر روش امتيازي براي هر روش بدست ميآيد و ميتوان روشي که بيشترين امتياز را بدست ميآورد مشخص گردد.
اين ماتريس در شکل 2-8 نشان داده شده است.
ارزش وزني شاخص در پروژه:
0-1-2-3-4-5
وزن کم-5: وزن بالا
شاخص هاي انتخاب روش اجراي پروژه

عوامل فيزيکي پروژه
عوامل تجاري کارفرما
جمع کل امتياز هر روش

اندازه پروژه
پيچيدگي
همساني
مجاورت
تجربه
قابليت ساخت
کاهش زمان اجرا
حداقل کردن هزينه
ارزش
عوامل فرهنگي

وزن شاخص در پروژه

درجه مناسب روش متعارف

امتياز روش متعارف

درجه مناسب روش مديريت اجرا

امتياز روش مديريت اجرا

درجه مناسب روش طرح و ساخت

امتياز روش طرح و ساخت

1 2 3 4 5 6 7 کم متوسط زياد
شکل 2-8- ماتريس انتخاب مناسبترين روش قراردادي
2-5 – خلاصه و جمع بندي
* با توجه به آنکه در سده گذشته روشهاي گوناگون اجرا پروژه در طي يک فرآيند تکاملي به طبقات و انواع مختلفي تمايز يافتهاند و نيز با در نظر گرفتن اين موضوع که روش اجراي پروژه در موفقيت آن نقش بسزايي داشته و دارد ميتواند هزينههاي پروژه را متاثر سازد بنابراين ابتدا مفاهيم استراتژي قرارداد و يا روش اجراي پروژه سپس نحوه انتخاب روش اجراي مناسب معرقي شدند.
* در ادامه روشهاي مرسوم دراجراي پروژه ها بصورت خلاصه معرفي شدند که مشتمل بر روش متعارف روش مديريت اجرا ، روش طرح و ساخت ، روش ساخت، بهره برداري ، انتقال (BOT) بوده و مزايا و معايب آنها بررسي شدند. و در نهايت هم مقايسهاي بين آنها به عمل آمد.
* در فصل بعد با متمرکز شدن روي روش طرح و ساخت ويژگيها دلايل انتخاب و عوامل موثر در موفقيت اين نوع پروژه ها مورد بررسي قرار خواهند گرفت.

3-1-مقدمه
تاکنون روشهاي مختلف قراردادي براي اجراي پروژه ها و فرايند انتخاب روش مناسب مورد بررسي قرار گرفت. در اين فصل فرآيند طرح و ساخت و ويژگي هاي آن مورد بررسي جامعتري قرار ميگيرد.
همانطور که در فصل قبل نيز بيان شد، در روش طرح و ساخت يک مجموعه واحد به نام طراح – سازنده، مسئوليت طراحي و اجراي پروژه را برعهده ميگيرد. در اين روش به دليل جمع شدن زود هنگام گروه هاي کليدي انجام دهنده پروژه در کنار يکديگر تخصص هاي آنها با هم ترکيب شده و ضمن ايجاد انسجام در کل کار باعث سرعت کار نيز ميگردد. يکپارچگي و انسجام در کار به ميزان بالايي در اين روش فراهم مي شود يعني هر گروه کار خود را انجام داده و ادامه کار را به گروه بعدي واگذار مينمايد.
اين روش که در حقيقيت قديميترين روش اجراي پروژه هاي

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید